E S i n T i

Farz bir namazı vaktinde kılmaya eda, vakti geçtikten sonra kılmaya kaza, bozulan bir namazı tekrar kılmaya da iade denir.

Birnamaz ya bile bile kasden kılınmayıp kazaya bırakılır veya bir özürdendolayı kazaya kalır. Bir vakit namazı kasdî olarak kılmayıp kazayabırakmak büyük bir günahtır. Böyle bir hareketten uzak durmalıdır. Buçeşit bir hatanın işlenmesi durumunda bir an önce kaza edilmeli,borçtan kurtulmalıdır. çünkü ölümün ne zaman gelip çatacağı belliolmaz. Ölüm gelip de hazırlıksız yakalarsa âhirete borçlu olarakgidilmiş olur.
Bu şekilde kılınmayan bir namaz her ne kadar kazaedilmekle borçtan kurtulunmuş olunsa da, işlenen günah için ayrıcatevbe istiğfar edip, Allah´tan af dikmek lâzımdır. Bunun için hem kaza,hem de tevbe edilmelidir.

Unutmak, uyku veya meşru birmazeretten dolayı vaktinde kılınamayan namazlar da hatırlandığı veyameşru özür geçtikten sonra fazla vakit geçirmeden kaza edilmelidir.

Bazıözürler vardır ki, bu hallerde kılınmayan namazlar daha sonra kazaedilmezler. Kadınların âdet ve lohusalık hali, beş vakit devam edensar´a veya cinnet hali bu çeşit özürlerdendir. Zaten âdet gören velohusa olan kadının namaz kılması caiz olmayıp haramdır.

Vaktiiçinde kılınmayan beş vakit namazın kazası farz, vitir namazının kazasıvacip, sünnetin kazası da sünnettir. Kazası sünnet olan, yalnız sabahnamazının sünnetidir. Günün sabah namazı kazaya kalmış ise öğleye kadarkılınınca farzıyla birlikte sünneti de kaza edilir. Öğleden sonrayakalınca sünnet kılınmaz, sadece farz kaza edilir.

Zamanındakılınamayan bazı vakit sünnetleri de daha sonra kılınarak kaza edilir.Meselâ, cemaate yetişmek için öğle namazının ilk sünneti kılınamadığıtakdirde, farzı kılıp iki rekât sünnetten sonra ayrıca kılınır. Cumanamazının ilk sünneti hutbeden önce kılınamadığı zaman, yine Cumanıniki rekât farzından sonra kaza edilerek kılınır, îki rekât kılınarakyarıda bırakılan öğlenin ve cumanın ilk sünnetleri aynen bu şekildedört rekât olarak kaza edilir. Bu sünnetlerin dışındaki diğer vakitnamazlarının sünnetleri kılınmadıkları zamanlar kaza edilmezler. Meselâikindi ve yatsı namazının sünnetleri farzdan önce kılınmadıkları zamandaha sonra kılınmazlar.

Kaza namazları, ne şekilde kazaya kalmış ise aynı şekilde kılınacaktır.
Sabah 2, öğle 4, ikindi 4, akşam 3, yatsı 4 ve vitir 3 rekat olarak kaza edilir.

Hernamaz için belirli bir zaman veya mekan tayin edilmez. Yani ikindinamazının kazası ikindi vaktinde kılınır diye bir sınır yoktur.İstediğiniz zamanda kılınabilir. Kaza namazını kılarken ikindinamazının yatsıdan önce veya öğlenin sabahtan sonra kılınması gerekirgibi bir şartta yoktur.

Fakat kerahet dediğimiz zamanlardakılınmamasına dikkat edilir. Bu vakitler de güneş doğduktan 45 dksonraya, Güneş batmadan 45 dk. Önceye kadar ve Güneş tam tepede olduğuzaman (öğleye 30 dk. Kala) namaz kılınması hoş görülmemiştir. Bunlarındışındaki bütün zamanlarda kaza namazı kılnabilir.

Kaza namazları nasıl kılınır?

Vaktindekılamayıp kazaya kalan namazları altı vakti bulan veya daha çok olanbir kimse kaza namazları arasında bir sıra gözetmediği gibi, kazanamazları ile vakit namazları arasında da bir sıra takibi yapmaz. Namazkılmanın mekruh olduğu üç kerahet vaktinin dışında istediği ve müsaitolduğu her zaman kılabilir. çünkü kaza namazları için belli bir vakityoktur. Meselâ, vaktinde kılınamamış olan bir ikindi namazı yatsıdansonra, bir yatsı namazı da öğleden sonra kılınabilir.

Kazanamazlarını kılarken vakti belirlemeye gerek yoktur. Bu çok zorolacağından kolay olanı yapmak daha uygundur. Bir kaza namazı şöyleniyet edilerek kılınır:

Meselâ: "Vaktine yetişip dekılamadığım ilk öğle namazını" yahut "son öğle namazım Allah rızasıiçin kılmaya niyet ettim." Böylece kazaya kalmış olan namazlar, ya ilkkazaya kalmış olanından başlanmış olur veya en son kazaya kalmışolanından başlanmış olur ki, her iki halde de belli bir düzene göregeçmiş namazlar kılınarak azalmış olur.

Daha kolay olması bakımından "Üzerimde olan bir öğle veya ikindi namazını kaza ediyorum" şeklinde niyet etmek de yeterlidir.
Birvaktin namazı kaza edileceği zaman önce bir ezan okunur, sonra ikametgetirilerek kılınır. Birden fazla kaza namazı kılınacağı zaman da hepsiiçin bir ezan kâfi gelirken, her farz namazı için ayrı ayrı ikametgetirmek sünnettir.

Kazaya kalmış olan namazların kaç vakitolduğunu kesin olarak bilemeyen kimse, galip tahminine göre hareketeder. Sayı bakımından tam bir tahmin yapamıyorsa, üzerinde kaza namazıkalmadığı kanaatine varıncaya kadar kılar.

Aynı namazlarıkazaya kalmış olanlar bu namazı cemaatle kılabilirler. Fakat farklıfarklı namazları kılmaya kalkanlar tek bir cemaat olamazlar; ayrı ayrıkılmaları gerekir.

Kaza namazlarını, mümkünse evde kılmayıtercih etmelidir. Şayet bu namazlar mazeretsiz olarak kazayabırakılmışsa bir günah sayılacağından bunu teşhir etmek uygun olmaz.

Mehmed Paksu
Kaynak=http://www.kazanamazi.org