Karakter boyutu :
 Hayvanlar neden kış uykusuna yatar?

Kış mevsimi yaklaştıkça, hava soğur, günlerkısalır, yapraklar renk değiştirir ve yere düşerler, kar toprağınüzerini kaplar. İnsanlar sıcak alışveriş merkezlerinde ihtiyaçlarınıalıp, sıcak arabalarında, sıcak evlerine gelirler. Üzerlerine kazaklar,hırkalar giyerler. İyi de, tabiatta doğal ortamda yaşayan hayvanlarkışı nasıl geçirir, hiç düşündünüz mü?
Bir kısmı daha ılımanyerlere göçerler. Bu konuda kuşlar ve balıklar avantajlıdır. Bazılarıkendilerini kışa adapte ederler, daha kalın yeni tüyler çıkarırlar.Hatta bazı tavşan türlerinde karda saklanabilmek için tüylerbeyazlaşır. Bazıları yiyeceklerini önceden depoladıkları bir sığınakbulurlar. Bazıları da toprakta derin tüneller açarlar ama bazıları içinde kış mevsimini uyuyarak geçirmekten başka çare yoktur.
Genellikle ayıların kış uykusuna yattıkları bilinir ama bu doğrudeğildir. Gerçi ayılar kışın mağaralarda uzun uzun uyurlar ama bu kışuykusu değildir. Daha doğrusu kış uykusu bir çeşit uyku değildir.Normal canlılarda uyanıkken ve uyku halindeyken, vücut ısısında vemetabolizmanın çalışmasında ciddi bir fark yoktur. Oysa kış uykusu,hayvanların hayat ile ölümü ayıran çizgiye kadar gelmeleri şeklindetanımlanabilir.
Bazı hayvanların kış uykusuna yatmalarının iki sebebi vardır: Havanınçok soğuması ve yiyecek bulma güçlüğü. Soğuk havada yaşayabilmek içinhayvanların daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarına rağmen karlı kışgünlerinde yiyecek bulma imkanı azalır. Kış uykusu bu zor mevsimdehayvanın enerji ihtiyacını azaltır, enerji tasarrufu sağlar.
Kış uykusu bildiğimiz şekilde uyumak değildir. Buna bilim dilinde`hibernasyon` diyorlar. Vücut ısısının ortam sıcaklığına düştüğü budurumu birçok balık türünde, kurbağalarda, sürüngenlerde, kuşlarda vememelilerde görebiliyoruz.
Hakiki anlamda kış uykusuna yatan bir hayvanı (hibernatör)gördüğünüzde, ölmüş olduğunu sanabilirsiniz. Vücut ısıları sıfırdereceye kadar düşebilir. Bir dakika içinde sadece birkaç kez nefesalırlar, kalp atış hızı o kadar düşüktür ki, hissedilmez bile. Havalarısındığında ise vücudun normal düzene geçmesi sadece birkaç saat alır.
Kış uykusuna yatan hayvanlar, uyku süresince kendi vücutlarındaki yağıtükettikleri gibi ara ara uyanarak bulundukları yere yazdan stokettikleri yiyeceği yiyenler de vardır.
Kış uykusu sırasında hayvanlar vücut ağırlıklarının yüzde kırkınayakınım kaybederler. Bu kaybın yüzde 90`ma periyodik olarakuyanmalardaki ısı üretimi ve enerji kaybı sebep olurken geri kalanyüzde 10 kayıp ise uyku sırasında olur. Kış uykusu kış boyunca sürmez.Hayvanlar havaların soğumaya başlaması ile birkaç günlük bir uykuperiyoduna girerler. Kış mevsiminin şartlan ağırlaştıkça bu periyotlaruzar.
 
FacebookBloggerDiggRedditMyspaceWordpressTwitter25 Aralık 2007 Salı - Biliyor muydunuz?- #